Serlevha.Com

YaÅŸlı bir kalbin ve genç bir zihnin romanı..

79 yaşındaki John Maxwell Coetzee’nin son romanı olan Kötü Bir Yılın Güncesi yurdışında ilk kez 2007 yılında, ülkemizde ise 2009’un AÄŸustos ayında Can Yayınları tarafından Suat Ertüzün’ün yaptığı çevirisiyle yayınlandı.

Kitap çıktığı ilk zamanlarda biçimsel yönü ve içeriÄŸi bakımından birçok tartışmayı da beraberinde getirdi. J.M.Coetzee’nin bu yeni tür romanını sesli, keskin ve isabetli çözümlemeler barındıran büyüleyici bir deneyim olarak nitelendirenlerin yanı sıra sıkıcı ve roman olmaktan uzak farklı bir deneme türü diye eleÅŸtirenler de mevcut.

2003’te Nobel Edebiyat Ödülüne layık bulunan Coetzee aynı zamanda 1983 ve 1999 yıllarında Booker Edebiyat Ödülüne deÄŸer görülmesiyle bu ödülü iki kez alan ilk yazardır da. Hayatı bu ve bunun gibi birçok baÅŸarı ve ödülle süslenen Güney Afrikalı yazar akademisyenlik kariyerine 2002’den beri Avustralya’da devam etmektedir. Yazarlık serüvenine yirmi dokuz yaşında baÅŸlayan yazar ilk kitabını 1974’te yayınlamış. Coetzee’nin sosyal yaÅŸantısıyla ilgili ÅŸaşırtıcı bilgileri ise Rian Malan’dan öÄŸreniyoruz: “Coetzee et yemez, sigara ve alkol kullanmaz. Düzenli olarak her sabah bir saatini yazı masasında geçirir. Kendisiyle on yıldan uzun bir süre çalışan bir öÄŸrencisi Coetzee’yi sadece bir kez gülerken görmüÅŸ. Ve bir baÅŸka tanıdığı, onunla birlikte katıldığı yemeklerden hiç birinde bir tek kelime bile ettiÄŸini duymamış.”

Ä°nsanlarla iliÅŸkisini en aza indirgeyen Coetzee, Kötü Bir Yılın Güncesi’nde yalnız bir yazarı anlatır. YetmiÅŸ iki yaşındaki ünlü yazar bir gün indiÄŸi çamaşırhanede Anya ile ilk kez karşılaşır. YaÅŸlı kalbi kendisinden kırk yaÅŸ küçük bu genç kadın karşısında heyecana kapılır. Bu karşılaÅŸmada kısa bir konuÅŸmayı sürdürebilmeleri, devam eden günlerde Anya’yı tekrar görme arzusuna dönüÅŸür. Ä°kinci bir karşılaÅŸmanın yolunu gözleyen Señor C bu süreçte oturduÄŸu bloÄŸun temizlik iÅŸçisi olan Viennie’den Anya ile ilgili bilgi almaya çalışır. Ä°kinci karşılaÅŸmalarında güzel kadın Señor C’yi daha sevecen ve daha sıcak karşılar. Anya’nın bu yakınlığı yazara, Çarpıcı Fikirler için yazdığı yazıları daktilo etmesi konusunda iÅŸ teklifinde bulunma cesaretini verir. Anya’nın bu yaÅŸlı adamı merak etmesi ve kendisine duyduÄŸu ilgiyi daha ilk karşılaÅŸmalarında fark etmesi bu teklifi kabul etmesine sebep olur. Devam eden günlerde Señor C okunaksız el yazısıyla fikirlerini yazıya dökerken aynı zamanda onları anında ses kayıt cihazına kaydeder, Anya ise sesleri ve yazıları birleÅŸtirip onları daktilo eder. Çalışmaları devam ederken Anya’nın her akÅŸam hayat arkadaşı Alan’la konuÅŸacak tek konusu Señor C ve fikirleri olmuÅŸtur. Anya, Alan’ın bu durumdan rahatsız olduÄŸunu ve Señor C’yi kıskandığını, sürekli onu aÅŸağılar gibi konuÅŸmasından ve her fikrini eleÅŸtirerek küçümsemesinden anlamaktadır. Kitap bittikten sonra, bir akÅŸam Señor C’nin Alan ve Anya’yı evine daveti sırasında Alan’ın çıkardığı rezillik sonucunda Anya ÅŸehri ve Alan’ı terk eder. Böylece Señor C yalnızlığına geri döner.

Kötü Bir Yılın Güncesi’ni yazarın diÄŸer romanlarından ayıran en önemli özelliÄŸi Coetzee’nin yeni ve farklı bir biçim denemiÅŸ olması. Roman, her sayfanın üçe bölünmesiyle ÅŸekillenmiÅŸ. Bir sayfada hem Çarpıcı Fikirler için Señor C’nin ele aldığı siyasal, sosyal ve bilimsel konular, hem Señor C’nin iç dünyası, hem de yazıları temize çekerek daktilo eden Anya’nın düÅŸünceleri ve Alan’ın izlenimleri yer alıyor.

Alışık olmadığımız bu biçim denemesinin getirdiÄŸi, aynı sayfada üç defa bölünüp farklı bir noktadan devam etme zorunluluÄŸu, romanın okunmasını ve takip edilmesini oldukça güçleÅŸtiriyor. EleÅŸtiri alan diÄŸer bir konu ise, yazarın kendi fikirleri olduÄŸunu anladığımız Çarpıcı Fikirlerin romanı roman olmaktan çıkarıp düÅŸünce dizisine dönüÅŸtürdüÄŸü yönünde. Nitekim kitabın yarısında Guantanamo Körfezi’nden Zenon’a, çocuk istismarcılığından terörizm’e kadar birçok farklı konu ele alınıp sorgulanmış. Sonradan romanlaÅŸtırılmak istendiÄŸini düÅŸündüÄŸüm bu fikirler Anya’nın temize çektiÄŸi düÅŸünceleri deÄŸerlendirmesi aracılığı ile romana yedirilmiÅŸ olmuÅŸ.

Birçok konuda Anya’nın daktilo ettiÄŸi düÅŸünceleri eleÅŸtirdiÄŸini görüyoruz roman boyunca. Ancak Coetzee Anya’yı öyle acemi konuÅŸturuyor ki, gevÅŸek bir zemine oturduÄŸunu düÅŸündüÄŸümüz Anya’nın fikirleri Señor C’nin fikirlerinin karşısında, arkasında durulması güç ve etkisiz düÅŸünceler gibi görünüyor. Böylece yaÅŸlı yazar Señor C’nin Çarpıcı Fikirler için yazdığı her fikrin doÄŸruluÄŸunun tartışılmaz olduÄŸu hissi verilmeye çalışılıyor.

Bunun dışında dikkat çeken bir diÄŸer nokta ise, kitabın büyük bir kısmında yer alan ölüm korkusu. Hem Señor C’nin ölümüyle ilgili gördüÄŸü rüya, hem de Anya’nın Señor C ile ilgili endiÅŸelerinin yalnız bir ölümü karşılayacak olmasıyla ilgili olması akla Coetzee’nin de böyle bir korkunun içinde olduÄŸunu getiriyor.

Bir roman olduÄŸu için deÄŸil belki ama irdelenerek deÄŸerlendirilen onlarca konudan öÄŸrenecek farklı bakış açıları ve yorumlar olduÄŸu için okunmaya deÄŸer, kafa karıştırıcı bir kitap Kötü Bir Yılın Güncesi.

*Aşağıdaki kaynaklardan yararlanılmıştır:

http://www.newstatesman.com/199910250011

http://www.nybooks.com/articles/20390

http://nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/2003/coetzee-bio.html

http://www.powells.com/biblio?show=HARDCOVER:USED:9780670018758:8.95